Επανοχώριον

Tο Επανωχώρι ή Απανωχώρι είναι χωριό του δήμου Καντάνου – Σελίνου, της περιφερειακής ενότητα Χανίων της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 66 κατοίκους. Απέχει 45 χιλιόμετρα από τα Χανιά. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 600 μ. Η οικονομία του βασίζεται στην κτηνοτροφία, ενώ κατά μήκος του δρόμου λειτουργούν χώροι εστίασης .

Στη θέση Σεισιανά εντοπίστηκε τυχαία κιβωτιόσχημος τάφος των ρωμαϊκών χρόνων, στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκαν χρυσά κοσμήματα, κεραμικά και γυάλινα αγγεία για νεκρική χρήση και μια πλάκα από μόλυβδο. Η περιοχή κατά την αρχαιότητα ανήκε στην επικράτεια της Ελύρου, η οποία ήταν οργανωμένη σε μικρούς αγροτικούς οικισμούς εξαρτημένους από την πόλη.

Στην απογραφή του Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 αναφέρεται ως Lacus Apano στην επαρχία Σελίνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Lacus Apanocori με 33 οφειλόμενες αγγαρείες, ενώ στην απογραφή πληθυσμού αναφέρεται μαζί με την Αγία Ειρήνη και τα Σφουραφιανά, με συνολικά 556 κατοίκους. Ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 αναφέρει το χωριό ως Lacus Gurali ή Sfurafi. Στην απογραφή η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους το 1834 αναφέρεται ως Epano-Khorio με αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 30 οικόγενειες.

Το 1881 το Απανωχώρι ανήκε στον δήμο Καμπανού και σύμφωνα με την απογραφή είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 261 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 308 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου. Το 1925 ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας, μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, όταν εντάχθηκε στον δήμο Ανατολικού Σελίνου.

 Λίγο νοτιότερα από την Αγία Ειρήνη, στην επαρχιακή οδό Χανίων – Παλαιόχωρας βρίσκεται το χωριό Επανωχώρι, ανήκε στον πρώην Δήμο Ανατολικού Σελίνου και διαθέτει πανοραμική θέα προς τα Λευκά Όρη και το Λιβυκό πέλαγος. Το Επανωχώρι, με 170 μόνιμους κατοίκους απέχει από τα Χανιά 40 χλμ στα νοτιοδυτικά , προς την Σούγια, από την οποία απέχει ακόμη 17 χιλιόμετρα. Είναι γενέτειρα του καπετάνιου Κορκίδη, γνωστού για τους αγώνες του κατά των Τούρκων.

Το Επανωχώρι, πέρα από τους αγώνες του κατά την Τουρκοκρατία, έχει μερίδιο και στη νεότερη ιστορία. Στο πέρασμά τους οι Γερμανοί κατακτητές, το κατέκαψαν, αν και παραδεχόμενοι την ομορφιά του, το ονόμασαν «Λάκκο του Ζωγράφου».

Στο Επανωχώρι γίνεται μεγάλο πανηγύρι στις 20 Ιουλίου, που γιορτάζει ο Προφήτης Ηλίας.